Main menu

Research 2006

Overzicht vastgoedopleidingen

Dit is alweer het tweede onderzoek van FRESH naar het vastgoedonderwijs in Nederland. Het eerste FRESH Research heeft inzicht gegeven in de kwaliteit en de kwantiteit van het vastgoedonderwijs in Nederland in zijn geheel. Zo bleek dat deze kwaliteit en kwantiteit door studenten en alumni als voldoende werd beoordeeld voor vakken met betrekking tot het hoofdthema van de universiteit maar vakken buiten dit hoofdthema werden minder goed beoordeeld. Tevens verklaarden alumni tevreden te zijn met de aansluiting van het onderwijs op de praktijk.

Het tweede onderzoek gaat dieper in op de verscheidenheid aan opleidingen die in Nederland aangeboden wordt. Door middel van een uitgebreide beschrijving van de verschillende vastgoedopleidingen wordt een beeld gegeven van de verschillende mogelijkheden die er zijn.
Sinds de verklaring van Bologna in 1999, waarin de Europese ministers verklaarden te streven naar één structuur van de universitaire opleidingen, wordt in heel Europa de bachelor/master structuur geleidelijk ingevoerd. Ook in Nederland zijn intussen doctoraal programma’s opgesplitst in driejarige bachelors en één- of tweejarige masters. Dit heeft enkele verstrekkende gevolgen; zo hebben universitaire studenten nu de mogelijkheid na hun bachelor te wisselen van faculteit, om een master te kiezen die beter bij hen past. Ook HBO-studenten hebben nu de mogelijkheid om in te stromen in een master aan een universiteit, voorafgegaan door een schakelprogramma. Voorheen moesten zij het hele doctoraalprogramma doorlopen.
Nu de keuzemogelijkheid aan masters is vergroot is het zaak voor de universiteiten om transparant te maken wat zij de student aan masters te bieden hebben. Zodoende kunnen studenten beter kiezen welke master voor hen geschikt is.

Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is dan ook: “Het vergroten van de transparantie van het aanbod aan vastgoedopleidingen op masterniveau zodat de student een beter onderbouwde keuze kan maken tussen de verschillende opleidingen.” Tevens biedt dit onderzoek inzicht in de posities van de verschillende opleidingen ten opzichte van elkaar. Dit kan de opleidingen helpen hun onderwijs beter op elkaar af te stemmen om zo de student een completer aanbod te bieden. Deze transparantie wordt bereikt door de karakteristieken die van belang zijn voor de student van de verschillende opleidingen in kaart te brengen.

Probleemstelling
De probleemstelling luidt dan: “Wat zijn de kenmerkende karakteristieken van de vastgoedopleidingen in Nederland?” Daarbij worden alleen die kenmerkende karakteristieken meegenomen die voor de student relevant zijn. Het doel is immers om het masteraanbod voor studenten in kaart te brengen en de student te helpen bij zijn keuze, en niet om de opleiding in zijn totaal te beschrijven of te beoordelen. Om te bepalen welke vastgoedopleidingen mee worden genomen in het onderzoek worden de criteria gebruikt dat de vastgoedopleidingen op masterniveau zijn en toegankelijk voor studenten zonder werkervaring.
Daarbij is het belangrijk tussen de vastgoedopleidingen ook onderscheid te maken. Zo zijn er de master opleidingen welke hoofdzakelijk gericht zijn op vastgoed, de zogenaamde vastgoedopleidingen, en de opleidingen waar vastgoed een (significant) onderdeel van is, de vastgoedgerelateerde opleidingen. De hoofdopzet is simpel, eerst worden de vastgoedopleidingen uitgebreid beschreven, vervolgens komen de vastgoedgerelateerde opleidingen kort aan bod. Het geheel wordt afgesloten met conclusies en aanbevelingen. opleidingen, MRE’s, worden buiten beschouwing gelaten. Deze zijn gericht op de al werkende professional, vaak is hiervoor een aantal jaren werkervaring vereist.

Conclusies

Allereerst dient vermeld te worden dat deze conclusie geenszins dient om te bepalen welke opleiding het beste zou zijn. Getracht wordt antwoord te geven op de probleemstelling, door de verschillende aspecten die voor de student van belang zouden kunnen zijn, naast elkaar te zetten per opleiding. In de conclusie wordt met name ingegaan op de vier vastgoedopleidingen die uitgebreid zijn besproken. Daarnaast zal nog kort een overzicht worden gegeven van de velden die de vastgoedgerelateerde opleidingen bestrijken. Afgesloten wordt met aanbevelingen voor vervolgonderzoek.

Algemeen
Van de vier vastgoedopleidingen heeft Real Estate & Housing de meeste studenten en het meeste wetenschappelijk personeel. Per jaar studeren er ongeveer 65 studenten af bij RE&H te Delft, 35 bij REM&D te Eindhoven, 25 bij REF te Amsterdam en bij Vastgoedkunde te Groningen studeren er per jaar tot nu toe ongeveer 10 tot 15 af. Echter deze jonge opleiding in Groningen is aan het groeien en het aantal studenten dat in 2005/2006 onderwijs op de opleiding volgt is 50.

Programma
De twee tweejarige masters, Real Estate & Housing (RE&H) en Real Estate Management & Development (REM&D), hebben allebei een breed programma met het gebouw als uitgangspunt. Beide programma’s richten zich op de gehele levenscyclus van gebouwen met als verschil dat in op de TU/e bij REM&D het bouwmanagement is ondergebracht in een aparte mastertrack Construction Management & Engineering. In deze programma’s is ook ruime aandacht voor onderzoeksmethoden, hier wordt 14 à 15 ECTS voor uitgetrokken terwijl in de éénjarige programma’s deze methoden in de vakken verwerkt zijn. De éénjarige masterprogramma’s Vastgoedkunde en Real Estate Finance (REF) hebben meer een bepaalde invalshoek waar vanuit zij het vastgoed bekijken. Real Estate Finance richt zich nadrukkelijk op de financiële kant van het vastgoed, waarbij niet zoals in Eindhoven en Delft het gebouw zelf centraal staat, maar meer de financiële performance daarvan. Markt en portfolioanalyses worden hier veelvuldig uitgevoerd. In Groningen op de opleiding Vastgoedkunde is de ruimtelijke invalshoek met markten en processen sterk aangezet.
Het REF schakelprogramma is met 60 ECTS het zwaarste schakelprogramma, gevolgd door het schakelprogramma van Vastgoedkunde (50 ECTS) en REM&D en RE&H met 30 ECTS. Al deze voorbereidende programma’s bestaan uit een dosis statistiek, wiskunde en onderzoeksmethoden aangevuld met inleidende vakken op het gebied van architectuur/stedebouw (RE&H, REM&D), planologie (Vastgoedkunde) en bedrijfskunde/portfoliotheorie (REF). Bij beide tweejarige programma’s maakt het afstuderen een groot deel uit van het totale programma. Studenten krijgen een jaar de tijd om hun eigen afstudeeronderzoek op te zetten en daarnaast vrij indeelbare ruimte om vakken te volgen die aansluiten bij hun afstudeeronderwerp. De éénjarige masters uit Groningen en Amsterdam besteden beide een semester aan het afstuderen.
In Eindhoven doen ze gemiddeld het langst over het programma, 30 maanden ten opzichte van 28 maanden in Delft voor ook een tweejarig programma. In Groningen en Amsterdam doorlopen ze het programma in 15 maanden. Opvallend is dat RE&H studenten 2 keer zoveel tijd aan hun studie besteden dan studenten Vastgoedkunde, respectievelijk 40 en 20 uur per week. Eindhovense studenten zitten er tussen in met 30 uur en Groningers daar net onder met 20 uur. Eindhovense studenten doen het minst aan extracurriculaire activiteiten, 10 uur per week tegenover 18 uur per week van de UvA studenten.

Begeleiding/faciliteiten
Ondanks dat het in sommige gevallen moeilijk is om vast te stellen hoeveel docenten er nu werkelijk onderwijs geven aan een opleiding kan wel gesteld worden dat RE&H ruim de meeste docenten heeft, 40,5 FTE aan wetenschappelijk personeel. Studenten RE&H zijn dan ook zeer tevreden met het aantal en de toegankelijkheid van de docenten. Studenten oordelen over het algemeen positief over de begeleiding aan de vier opleidingen. Echter in Eindhoven is er een deel van de studenten ontevreden met het aantal docenten. Deze vakgroep heeft zich overigens onlangs versterkt met een nieuwe professor. Bij REF zijn de studenten ontevreden over de kwaliteit van de docenten. In Groningen zijn ze tevreden over de kwaliteit, aantal en toegankelijkheid van de docenten.

Internationalisering
De opleiding REF is het meest internationaal georiënteerd, deze is geheel Engelstalig en behandelt internationale onderwerpen. Van de opleidingen RE&H, REM&D en REF zijn of gaan meer dan de helft van de studenten naar het buitenland. Vastgoedkunde studenten gaan beduidend minder vaak naar het buitenland, slechts 25% geeft aan in het buitenland stage te willen lopen of vakken te willen volgen.

Onderzoek
Het onderzoek van REM&D en RE&H zijn allebei ingestoken vanuit de gebruikerskant van het vastgoed. Het onderzoek in Amsterdam is financieel van aard en in Groningen heeft het meer te doen met processen en markten. Elke opleiding streeft ernaar het onderzoek en onderwijs te koppelen. REM&D hoopt meer studenten intern te laten afstuderen terwijl RE&H juist er naar streeft alle studenten extern onder te brengen.

Afstudeerders
Het blijkt dat op elke opleiding een ruime meerderheid afstudeert bij een bedrijf, van 65 tot 90% van de afstudeerders. Als gekeken wordt naar de onderwerpen waarop studenten afstuderen dan valt op dat in Eindhoven en Delft een ongeveer gelijk percentage studenten afstudeert op een vastgoedontwikkeling of beheer/ huisvesting gerelateerd onderwerp maar dat in Delft meer mensen op bouwmanagement onderwerp afstuderen terwijl datzelfde percentage in Eindhoven afstudeert op een beleggingsgerelateerd onderwerp. Dit komt ook voor een deel omdat de bouwmanagement richting in Eindhoven in een aparte master is ondergebracht.

Aansluiting op het bedrijfsleven
Het blijkt dat er ofwel veel vraag is naar afgestudeerden in de vastgoedsector of dat de opleidingen goed aansluiten op de praktijk. Studenten van alle vier de opleidingen vinden vrijwel allemaal binnen 3 maanden een baan. Studenten RE&H lijken het hoogste startsalaris te hebben, zij verdienen gemiddeld tussen de 2250 en 2500 euro bruto per maand. Studenten Vastgoedkunde het laagste, zij verdienen gemiddeld 1750 tot 2000 euro bruto per maand. Hierbij moet echter opgemerkt worden dat de secundaire arbeidsvoorwaarden niet zijn meegenomen, deze kunnen een wezenlijk onderdeel uitmaken van de totale beloning.

Vastgoedgerelateerde opleidingen
Naast de vier grote vastgoedopleidingen in Nederland zijn er nog een aantal opleiding met een grote vastgoedcomponent. Dit zijn met name opleidingen vanuit de financieel economische invalshoek, ruimtelijke plannings invalshoek zoals planologie, rechtenopleidingen en bouwmanagementopleidingen. Op één na zijn alle vastgoedgerelateerde masteropleidingen éénjarig. Naast deze opleidingen wordt er ook één minor aangeboden aan de universiteit van Maastricht op de juridische faculteit.

Aanbevelingen

Dit onderzoek is in detail ingegaan op vier opleidingen, vervolgonderzoek dient te worden gedaan naar een grotere selectie van opleidingen. Sommige opleidingen zijn al dan niet terecht niet uitgebreid besproken terwijl zij wel een grote vastgoedcomponent hebben in hun programma. Behalve opleidingen aan de bekende universiteiten zouden ook masteropleidingen van HBO instellingen en postdoctorale opleidingen meegenomen kunnen worden. Tevens zouden de opleidingen op nog meer aspecten en uitgebreider naast elkaar gezet kunnen worden en zou er gekeken kunnen worden naar mogelijke verbanden tussen de resultaten uit de verschillende enquêtes en de aspecten van het programma. Dit onderzoek is zeer exploratief van aard geweest en heeft niet gepoogd verbanden aan te tonen. Vervolgonderzoek zou hier dieper op in kunnen gaan.

Organisatie

Aan de totstandkoming van het onderzoek en de publicatie van FRESH Research 2006 hebben in het bijzonder de volgende personen meegeholpen:
Drs. G.A. Vos
Prof. dr. P. van Gool
Drs. E.J. Zweep
H. van Norren
Dr. ir. M. Prins
Prof. dr. ir. H. de Jonge
Ir. M. Scholten
Ir. I.I. Janssen
Ir. S. Maussen
Prof. M.G. Brown
Ir. M. Vlasveld
X.A.G.C. Delnoij
Dr. P.R.A. Terpstra
Prof. dr. E.R. Nozeman
D. Uhlenbroich

FRESH streeft ernaar in de toekomst dit soort onderzoeken te blijven uitvoeren. Voor nabestelling, vragen, opmerkingen of aanbevelingen kan contact worden opgenomen via research@getfresh.org.

NB. Stichting FRESH kan op geen enkele wijze verantwoordelijk worden gehouden voor de hierboven gepubliceerde informatie.

Newsflash

30 okt:
CMS DSB/FD Legal game

14 nov:
Project Day Kempen & Co